قرارداد درصدی پزشک در کلینیک: مدل‌ها، محاسبه‌ی سهم و یک نمونه

قرارداد درصدی پزشک یعنی پزشک به جای حقوق ثابت، درصدی از درآمد ویزیت‌ها و خدماتی را که در کلینیک انجام می‌دهد می‌گیرد. این مدل برای کلینیک خطر کمتری دارد، چون سهم پزشک با کار او بالا و پایین می‌رود، و برای پزشک هم انگیزه‌ی بیشتری می‌سازد. اما یک جمله‌ی ساده مثل «سهم پزشک ۶۰ درصد» کافی نیست. باید روشن باشد این ۶۰ درصد از چه مبلغی است، کسورات بیمه با کیست و سهم چه روزی پرداخت می‌شود. در جدول نمونه‌ی پایین، همان ۶۰ درصد با چهار پایه‌ی محاسبه، تا ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ تومان در ماه فرق می‌کند.

مدل‌های رایج همکاری پزشک و کلینیک

کلینیک‌ها معمولاً یکی از این مدل‌ها یا ترکیبی از آن‌ها را به کار می‌برند:

در یک کلینیک ممکن است چند مدل با هم وجود داشته باشد. مثلاً ویزیت با درصد حساب شود، اما برای خدماتی مثل اکو یا نوار قلب که دستگاهش متعلق به کلینیک است، درصد کمتر یا مبلغ ثابت تعیین شود. اگر چنین است، برای هر خدمت جدا بنویسید.

محاسبه روی ناخالص یا خالص؟

«ناخالص» یعنی کل مبلغی که برای ویزیت‌ها و خدمات پزشک ثبت شده است. «خالص» یعنی همان مبلغ، پس از کم کردن چیزهایی که در قرارداد آمده است. این چیزها معمولاً یکی از این‌هاست:

• کسورات بیمه، یعنی بخشی از سهم بیمه که بیمه نمی‌پردازد.
• مواد مصرفی مستقیم هر خدمت، مثل کاغذ نوار قلب یا لوازم یک‌بارمصرف.
• کارمزد بانک یا درگاه پرداخت، اگر قرارداد آن را شامل کند.
• ویزیت‌های رایگان یا تخفیف‌هایی که کلینیک داده است.

محاسبه روی ناخالص ساده‌تر و شفاف‌تر است و پزشک می‌تواند خودش آن را کنترل کند. محاسبه روی خالص منصفانه‌تر به نظر می‌رسد، اما اگر دقیق نوشته نشود که چه چیزی کم می‌شود، منشأ اختلاف است. اگر خالص را انتخاب می‌کنید، فهرست کسرها را کامل و بسته بنویسید.

کسورات بیمه و زمان تسویه

بیمار سهم خودش را همان روز می‌پردازد، اما سهم بیمه‌ی طرف قرارداد چند هفته یا چند ماه بعد می‌رسد، و گاهی بخشی از آن کسر می‌شود. سه پرسش را از پیش در قرارداد پاسخ دهید:

• سهم بیمه‌ای کی پرداخت می‌شود؟ همراه سهم ماه، یا وقتی بیمه واقعاً پول را پرداخت کرد؟
• کسورات با کیست؟ از پایه‌ی سهم پزشک کم می‌شود، یا کلینیک آن را می‌پذیرد؟
• اگر کسور به خطای پرونده باشد چه؟ مثلاً مدرکی کامل نبوده یا کد خدمت اشتباه ثبت شده است.

بدهی وصول‌نشده‌ی بیمار هم همین وضع را دارد. اگر بیماری بخشی از هزینه را نپرداخت، سهم پزشک از آن بخش چه زمانی پرداخت می‌شود؟ نوشتن یک جمله در قرارداد، بعداً جلوی بحث‌های طولانی را می‌گیرد.

نمونه جدول محاسبه‌ی سهم پزشک

برای اینکه فرق انتخاب‌ها روشن شود، یک ماه کاری فرضی را حساب کرده‌ایم. همه‌ی اعداد نمونه و گرد شده‌اند و تعرفه، درصد یا میانگین واقعی هیچ کلینیک یا تخصصی نیستند.

در این نمونه، فرق کمترین و بیشترین سهم پزشک ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ تومان در یک ماه است، با همان درصد و همان تعداد ویزیت. ستون «سهم کلینیک» باقی‌مانده‌ی همان پایه است. در ردیف‌های اول و چهارم، کلینیک کسورات بیمه و مواد (روی هم ۶ میلیون) را باید از همین سهم خودش بپردازد. در ردیف دوم، کسورات پیش از تقسیم کم شده و هر دو طرف به نسبت درصد خود در آن شریک‌اند، اما مواد هنوز با کلینیک است. در ردیف سوم، هر دو کسر پیش از تقسیم کم شده است. هیچ‌کدام از این‌ها «درست» یا «غلط» نیست؛ مهم این است که هر دو طرف از پیش بدانند کدام را امضا کرده‌اند.

خدمات جانبی، تخفیف و ویزیت رایگان

ویزیت فقط بخشی از درآمد کلینیک است. اکو، نوار قلب، تست ورزش، سونوگرافی، تزریق و خدمات سرپایی هم درآمد دارند، و دستگاه و فضای بیشتر این خدمات از کلینیک است. برای همین، بسیاری از کلینیک‌ها برای هر خدمت درصد یا مبلغ جدایی تعیین می‌کنند. مثلاً سهم پزشک از ویزیت درصد بالاتری است و از خدمتی که دستگاه گرانی دارد، درصد کمتر یا یک مبلغ ثابت برای هر بار. اگر پزشک بیمار را برای خدمتی به همکار دیگر کلینیک ارجاع می‌دهد، روشن کنید آیا از آن خدمت سهمی به پزشک ارجاع‌دهنده می‌رسد یا نه.

تخفیف و ویزیت رایگان هم باید تکلیف روشن داشته باشد. اگر کلینیک به همکاران، خانواده‌ی کارکنان یا بیماران خاص تخفیف می‌دهد، سهم پزشک از مبلغ پیش از تخفیف حساب می‌شود یا پس از آن؟ ویزیت رایگانی که خود پزشک تصمیم گرفته با ویزیت رایگانی که کلینیک تصمیم گرفته یکی است؟ این پرسش‌ها کوچک به نظر می‌رسند، اما در دوازده ماه جمع می‌شوند و در صورت سهم سالانه خودشان را نشان می‌دهند.

بندهایی که باید در قرارداد روشن باشد

• مدل همکاری و درصد یا مبلغ هر خدمت، جدا برای ویزیت و هر خدمت دیگر.
• پایه‌ی محاسبه: ناخالص، یا خالص با فهرست بسته‌ی کسرها.
• تکلیف کسورات بیمه، ویزیت رایگان، تخفیف و بدهی وصول‌نشده.
• روز تسویه‌ی ماهانه و شیوه‌ی پرداخت.
• روزها و ساعت‌های حضور، و تکلیف جلسه‌ای که پزشک نمی‌آید.
• اینکه پزشک چه گزارشی از کار و سهم خودش می‌بیند و چند وقت یک بار.
• تکلیف بیمه و مالیات سهم پزشک، که باید با حسابدار بررسی شود.
• شرایط پایان همکاری و تسویه‌ی پایانی.

جنبه‌ی مالیاتی این قراردادها را در مطلب مالیات پزشکان ۱۴۰۵ توضیح داده‌ایم.

گزارش ماهانه‌ی سهم، بدون دفتر و اکسل

بیشتر اختلاف‌ها به خود قرارداد ربط ندارد، به این ربط دارد که پزشک نمی‌بیند سهمش چطور حساب شده است. اگر هر ماه یک صورت روشن به پزشک بدهید، با تعداد ویزیت‌ها، مبلغ هر کدام و سهم او، بیشتر پرسش‌ها پیش از طرح شدن پاسخ داده می‌شود. این صورت باید از همان جایی بیاید که ویزیت و پرداخت ثبت می‌شود، نه از یک فایل جدا که هر ماه از نو پر می‌شود.

در نرم‌افزار کلینیک، سهم هر پزشک از روی ویزیت‌های تمام‌شده‌ی خود او ساخته می‌شود و صاحب کلینیک می‌تواند سود و زیان ماه را پس از کم کردن هزینه‌ها و سهم‌ها ببیند. درباره‌ی سهم پزشک کلینیک و صندوق در صفحه‌ی حسابداری سانیاد بیشتر نوشته‌ایم.