فهرست مطالب
خلاصه در چند خط
- اول نوع کلینیک را روشن کنید: عمومی، تخصصی، چندتخصصی، مرکز مشاوره یا زیبایی. مجوز، فضا و نیرو از همین انتخاب می‌آید.
- مجوز کلینیکهای پزشکی از وزارت بهداشت و از راه معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی منطقه پیگیری میشود.
- پیش از امضای اجارهنامه، شرایط فضا را از آییننامهی همان نوع کلینیک بپرسید.
- قرارداد پزشکان، سیستم پذیرش و صندوق و نوبتدهی را پیش از روز افتتاح آماده کنید.
راهاندازی کلینیک یعنی چند کار بزرگ را به ترتیب درست انجام دهید: نوع کلینیک را انتخاب کنید، مجوز تأسیس را از مرجع رسمی بگیرید، فضا و تجهیزات را مطابق آییننامه آماده کنید، پزشکان و کارکنان را جذب کنید و پیش از روز اول، سیستم پذیرش، نوبتدهی و صندوق را راه بیندازید. قاعده‌ها و مدارک ممکن است تغییر کنند و برای هر نوع کلینیک فرق دارند؛ هر جا جزئیات روشن نیست، مرجعی که باید از آن بپرسید نام برده شده است.
انواع کلینیک: اول تصمیم بگیرید چه می‌سازید
واژه‌ی «کلینیک» در گفتگوی روزمره برای مرکزهای متفاوتی به کار می‌رود. در مقررات، هر نوع مرکز آییننامهی خودش را دارد و شرایط فضا، تجهیزات، مسئول فنی و ساعت کار در آن جداست. این نوع‌ها رایج‌ترند:
| نوع | نمونه | مرجع اصلی |
|---|---|---|
| درمانگاه عمومی | ویزیت پزشک عمومی، تزریقات و پانسمان، گاهی شبانه‌روزی | وزارت بهداشت (معاونت درمان دانشگاه) |
| درمانگاه یا کلینیک تخصصی | قلب، پوست و مو، دیابت، پزشکی ورزشی و…؛ هر کدام آییننامهی خود | وزارت بهداشت (معاونت درمان دانشگاه) |
| پلی‌کلینیک یا چندتخصصی | چند تخصص زیر یک سقف | وزارت بهداشت (معاونت درمان دانشگاه) |
| مرکز مشاوره و روانشناسی | روان‌درمانی، مشاوره‌ی فردی و خانواده | سازمان نظام روانشناسی و مشاوره |
| کلینیک زیبایی | لیزر، پوست، خدمات زیبایی پزشکی | بسته به خدمات؛ پیش از اقدام بپرسید |
اگر قصد راهاندازی کلینیک زیبایی دارید، نکته‌های خاص آن را در راهاندازی کلینیک زیبایی جدا نوشته‌ایم.
مجوزهای وزارت بهداشت
کلینیک و درمانگاه پزشکی «مؤسسه‌ی پزشکی» است و بدون پروانه‌ی وزارت بهداشت نمی‌تواند کار کند. مسیر معمول، با تفاوت‌هایی برای هر نوع کلینیک، این مرحله‌ها را دارد:
- درخواست و موافقت اصولی: درخواست به معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی منطقه داده میشود و پس از بررسی نیاز منطقه و شرایط متقاضی، موافقت اولیه صادر میشود.
- آمادهسازی فضا و تجهیزات: ساختمان، اتاق‌ها و تجهیزات مطابق آییننامهی همان نوع کلینیک آماده میشود.
- بازدید کارشناسان: کارشناسان دانشگاه فضا و تجهیزات را پیش از صدور پروانه بررسی می‌کنند.
- پروانه‌ی بهره‌برداری و مسئول فنی: پروانه‌ی کلینیک و پروانه‌ی مسئول فنی صادر میشود. ساعت‌های کار هم معمولاً در پروانه می‌آید.
در بسیاری از آیین‌نامه‌ها، پروانه میتواند به شخص حقیقی یا حقوقی داده شود، مثلاً به یک شرکت، تعاونی یا مؤسسه‌ی خیریه، اما کلینیک باید مسئول فنی واجد شرایط داشته باشد؛ پزشکی که تخصص و پروانه‌ی معتبر لازم را دارد و مسئولیت فنی کار را می‌پذیرد. پزشکانی که در کلینیک کار می‌کنند هم باید پروانه‌ی معتبر و عضویت در سازمان نظام پزشکی داشته باشند.
برای مرکز مشاوره و روانشناسی، صدور پروانه از وظایف سازمان نظام روانشناسی و مشاوره است و شرایط عضویت و پروانه در سایت همان سازمان آمده است.
ساختمان و تجهیزات
بزرگ‌ترین اشتباه در راهاندازی کلینیک، اجاره یا خرید فضا پیش از دانستن شرایط آییننامه است. پیش از امضا، این‌ها را بررسی کنید:
- کاربری ساختمان و اینکه برای مرکز درمانی مجاز است یا نه؛ این را از شهرداری و معاونت درمان بپرسید.
- تعداد و اندازه‌ی اتاق‌ها، سالن انتظار، سرویس بهداشتی و دسترسی برای بیماران کم‌توان.
- دسترسی آسان، جای پارک و طبقه‌ی مناسب؛ بیمار سالمند یا با ویلچر باید راحت برسد.
- زیرساخت برق، اینترنت و جای دستگاه‌ها، به‌ویژه برای دستگاه‌های تصویربرداری یا لیزر.
فهرست تجهیزات لازم در آییننامهی هر نوع کلینیک آمده است. جدا از تجهیزات پزشکی، کامپیوتر پذیرش، پرینتر، کارتخوان، تلفن و اینترنت پایدار را هم در فهرست بگذارید. برای برآورد هزینه‌ها، فهرست کامل اقلام را در هزینه راهاندازی مطب آورده‌ایم؛ بیشتر آن برای کلینیک هم صدق می‌کند، فقط در مقیاس بزرگ‌تر.
هزینه‌ها را چطور برآورد کنیم؟
هزینه‌ی راهاندازی کلینیک به شهر، نوع کلینیک و دستگاه‌ها بستگی دارد و عدد ثابتی برایش نمیشود گفت. به جای یک عدد کلی، هزینه‌ها را در دو دسته بنویسید. هزینه‌های یک‌باره: رهن یا پیش‌پرداخت اجاره، بازسازی و آمادهسازی فضا، تجهیزات پزشکی، مبلمان، کامپیوتر و هزینه‌ی مجوزها. هزینه‌های ماهانه: اجاره، حقوق کارکنان، مواد مصرفی، قبض‌ها، نرمافزار، پیامک و تبلیغات. دست‌کم برای چند ماه اول، هزینه‌های ماهانه را بدون تکیه بر درآمد کلینیک کنار بگذارید؛ معمولاً چند ماه طول میکشد تا برنامه‌ی پزشکان پر شود.
جذب پزشک و کارکنان
کلینیک با پزشکانش شناخته میشود. پیش از افتتاح، دست‌کم برنامه‌ی روزها و ساعت‌های چند پزشک ثابت را داشته باشید تا از هفته‌ی اول بتوانید نوبت بدهید. مدل همکاری با هر پزشک، یعنی درصدی، مبلغ ثابت یا حقوق، و پایه‌ی محاسبه‌ی سهم را از روز اول کتبی کنید. مثال عددی و بندهای لازم را در قرارداد درصدی پزشک نوشته‌ایم.
کارکنانی که معمولاً از روز اول لازم‌اند:
| نقش | کار اصلی |
|---|---|
| مسئول فنی | پاسخگویی فنی کلینیک در برابر مقررات |
| پزشکان | ویزیت و خدمات تخصصی، طبق برنامه‌ی هفتگی |
| منشی و پذیرش | نوبت، پذیرش، صف، صندوق و تلفن |
| پرستار یا کمک‌بهیار | آمادهسازی بیمار، تزریق، پانسمان، کمک به پزشک |
| حسابدار | دفاتر، حقوق، بیمه‌ی کارکنان و مالیات؛ معمولاً پاره‌وقت |
| خدمات | نظافت و ضدعفونی |
سیستم پذیرش، نوبتدهی و صندوق
کلینیک چندپزشکه با دفتر نوبت کاغذی خیلی زود به هم می‌ریزد: نوبت دو پزشک قاطی میشود، صف معلوم نیست و آخر ماه کسی نمی‌داند سهم هر پزشک چقدر است. پیش از افتتاح، این‌ها را آماده کنید:
- تقویم جدا برای هر پزشک با ساعت‌ها و مدت ویزیت خودش.
- صفحهی نوبتدهی آنلاین، تا بیمار از روز اول خودش نوبت بگیرد.
- صف ویزیت هر پزشک که منشی و پزشک هم‌زمان ببینند.
- پرونده‌ی الکترونیک بیمار که همه‌ی پزشکان کلینیک به آن دسترسی داشته باشند.
- صندوق با چند روش پرداخت، بستن روزانه و گزارش سهم هر پزشک.
- دسترسی جدا برای هر کارمند، تا هر کس فقط بخش کار خودش را ببیند.
منشیها را دست‌کم چند روز پیش از افتتاح با سیستم آموزش دهید و یک روز کاری را آزمایشی اجرا کنید.
ماه‌های اول کار
چند ماه اول کلینیک معمولاً با این کارها می‌گذرد:
- قرارداد با بیمه‌ها: بیمه‌های پایه و تکمیلی که با آن‌ها کار می‌کنید و شرایط هر کدام را روشن کنید.
- پرونده‌ی مالیاتی: ثبت‌نام و تکالیف مالیاتی کلینیک را با حسابدار پیگیری کنید.
- معرفی کلینیک: تابلو، ثبت در نقشه‌ها، صفحهی نوبتدهی و اطلاع‌رسانی پزشکان به بیماران خودشان.
- گزارش ماهانه: از ماه اول، تعداد ویزیت هر پزشک، نوبت‌های خالی‌مانده، درآمد و هزینه را ببینید.
- بازخورد بیماران: زمان انتظار، رفتار پذیرش و پاکیزگی را از خود بیماران بپرسید.
اگر بعدها خواستید شعبه‌ی دوم باز کنید، از همان ابتدا سیستمی انتخاب کنید که چند شعبه را با یک حساب و پرونده‌ی مشترک اداره کند. درباره‌ی این موضوع در مطلب مدیریت شعب کلینیک بیشتر نوشته‌ایم.
جمع‌بندی: دو کار پیش از افتتاح
- اجارهنامه را پیش از پاسخ معاونت درمان درباره‌ی شرایط فضا امضا نکنید؛ گران‌ترین اشتباه راهاندازی همین است.
- یک روز کاری را پیش از افتتاح با منشیها آزمایشی اجرا کنید، از نوبت تا صندوق، تا روز اول با صف شلوغ اولین بارشان نباشد.