فهرست مطالب
خلاصه در چند خط
- نرمافزار آنلاین (تحت وب یا ابری) روی سرور شرکت است و از هر دستگاهی باز میشود؛ نرمافزار آفلاین روی کامپیوتر مطب نصب است و بی‌اینترنت کار میکند.
- تحت وب نصب، پشتیبانگیری و به‌روزرسانی را از دوش شما برمی‌دارد و نوبت‌دهی آنلاین را ممکن میکند؛ ضعفش وابستگی به اینترنت است.
- برای بیشتر مطب‌ها بهترین انتخاب، مدل ترکیبی است: نرمافزار تحت وب با برنامهی ویندوزی که در قطعی اینترنت هم کار را ادامه دهد.
نرمافزار مطب آنلاین یا آفلاین؟ پاسخ کوتاه برای بیشتر مطب‌ها این است: آنلاین، به شرط آن‌که برای روزهای قطعی اینترنت راه آفلاین هم داشته باشد. نرمافزار آنلاین یا تحت وب روی سرور شرکت سازنده اجرا میشود و از هر کامپیوتر و گوشی در دسترس است؛ نرمافزار آفلاین یا نصبی روی کامپیوتر خود مطب نصب میشود و به اینترنت نیازی ندارد. هر کدام مزایا و خطرهای خودش را دارد و انتخاب درست به اندازه‌ی مطب، کیفیت اینترنت و این‌که چه کسی مسئول پشتیبانگیری است بستگی دارد.
تفاوت نرمافزار تحت وب، ابری و نصبی
سه واژه‌ای که فروشنده‌ها به کار می‌برند، دو مدل‌اند:
- تحت وب یا ابری (آنلاین): نرمافزار و داده‌ها روی سرور شرکت است. شما با مرورگر، یا با برنامه‌ای که به همان سرور وصل میشود، کار می‌کنید. «ابری» و «تحت وب» تقریباً یک معنا دارند.
- نصبی یا ویندوزی (آفلاین): نرمافزار روی کامپیوتر مطب نصب میشود و داده‌ها روی همان کامپیوتر یا یک کامپیوتر اصلی در شبکه‌ی مطب نگه داشته میشود.
مدل سومی هم هست که این دو را با هم دارد و در ادامه به آن می‌رسیم. جدول زیر فرق‌های اصلی را نشان می‌دهد:
| تحت وب (آنلاین) | نصبی (آفلاین) | ترکیبی | |
|---|---|---|---|
| نصب و راه‌اندازی | ندارد؛ با مرورگر باز میشود | روی هر کامپیوتر نصب میشود | وب بدون نصب، برنامهی ویندوز اختیاری |
| کار در قطعی اینترنت | نه | بله | بله، روی برنامهی ویندوز |
| دسترسی از خانه یا گوشی | بله | معمولاً نه | بله |
| نوبت‌دهی آنلاین بیمار | بله | معمولاً نه یا با سرویس جدا | بله |
| پشتیبانگیری | با شرکت | با خودتان | با شرکت |
| به‌روزرسانی | خودکار | دستی یا با خرید نسخه‌ی تازه | خودکار |
| خرابی کامپیوتر مطب | داده‌ها روی سرور سالم است | خطر از دست رفتن داده | داده‌ها روی سرور سالم است |
مزایای نرمافزار مطب تحت وب و ابری
بزرگ‌ترین مزیت نرمافزار تحت وب این است که کارهای فنی را از دوش مطب برمی‌دارد. نصب لازم نیست، به‌روزرسانی خودکار است و پشتیبانگیری را شرکت انجام می‌دهد. اگر کامپیوتر منشی خراب شود یا دزدیده شود، پرونده‌ها روی سرور سالم است و با یک کامپیوتر دیگر کار ادامه پیدا میکند.
مزیت دوم، دسترسی از هر جاست. پزشک می‌تواند شب از خانه پرونده‌ی بیمار فردا را ببیند، منشی روی گوشی صف را جلو ببرد و مالک مطب گزارش درآمد را در سفر بخواند. اگر مطب دو اتاق یا دو شعبه دارد، همه یک صف و یک پرونده را می‌بینند، بدون شبکه‌کشی و سرور داخلی.
مزیت سوم، امکاناتی است که فقط با اتصال به اینترنت ممکن است: بیمار از صفحه‌ی نوبت‌دهی مطب نوبت می‌گیرد، پیامک یادآوری از سرور فرستاده میشود و بیمار نسخه و جواب آزمایشش را روی گوشی خودش می‌بیند. اگر فقط اینترنت مطب قطع شود، سرور همچنان کار میکند؛ بیماران باز هم نوبت می‌گیرند و یادآوری‌ها فرستاده میشود.
مزایای نرمافزار مطب نصبی و آفلاین
نرمافزار نصبی یک مزیت روشن دارد: به اینترنت وابسته نیست. اگر مطب در جایی است که اینترنتش ضعیف است یا بارها قطع میشود، این مزیت کوچکی نیست. داده‌ها هم روی کامپیوتر خود مطب است و بعضی پزشکان این را آرام‌کننده‌تر می‌دانند.
اما این استقلال هزینه دارد. پشتیبانگیری کاملاً با خودتان است و پشتیبانی که روی همان کامپیوتر یا یک فلش کنار آن باشد، در آتشسوزی، سرقت یا حمله‌ی باجافزار با خود کامپیوتر از بین میرود. به‌روزرسانی‌ها اغلب دستی است، کار از چند دستگاه نیاز به شبکه‌ی داخلی دارد و نوبت‌دهی آنلاین یا صفحه‌ی بیمار معمولاً در آن نیست.
مدل ترکیبی: نرمافزار تحت وب با برنامهی ویندوز آفلاین
مدل ترکیبی سعی میکند مزیت هر دو را با هم داشته باشد. اصل کار روی نرمافزار تحت وب است و داده‌ها روی سرور نگه داشته و پشتیبانگیری میشود. کنار آن، یک برنامهی ویندوز روی کامپیوتر مطب نصب میشود که اگر اینترنت قطع شد، کار پذیرش و ویزیت را ادامه می‌دهد و وقتی اینترنت برگشت، تغییرها را خودش با سرور همگام میکند.
برنامهی ویندوز در این مدل فقط برای قطعی نیست. چون روی کامپیوتر مطب است، می‌تواند کارهایی بکند که مرورگر نمی‌تواند؛ مثلاً تصویر را مستقیم از دستگاه سونوگرافی بگیرد یا هر گزارش را خودکار در پوشه‌ای روی کامپیوتر مطب ذخیره کند. برای آمادگی عملی در روزهای قطعی، مقاله‌ی کار مطب در قطعی اینترنت را هم بخوانید.
امنیت داده در هر کدام
بسیاری فکر میکنند دادهای که در مطب میماند، امنتر است. واقعیت این است که هر دو مدل خطرهای خودشان را دارند و امنیت بیشتر به رفتار درست بستگی دارد تا به محل داده.
- در نرمافزار نصبی خطر اصلی از دست رفتن داده است: هارد خراب میشود، کامپیوتر دزدیده میشود یا باجافزار فایل‌ها را قفل میکند. پشتیبان منظم بیرون از مطب و امتحان کردن بازیابی ضروری است. کامپیوتری که همه از یک حساب ویندوز با آن کار میکنند، نشان نمی‌دهد چه کسی پرونده‌ای را باز یا عوض کرده است.
- در نرمافزار تحت وب باید به شرکت اعتماد کنید. بپرسید سرور در کدام کشور است، پشتیبان‌ها کجا نگه داشته میشود، ورود با رمز و کد امن است و هر کارمند حساب و دسترسی جدا دارد یا نه. نگهداری داده روی سرور داخل ایران، هم از نظر مقررات و هم برای در دسترس ماندن در قطعی اینترنت بین‌الملل، معمولاً مزیت است.
در هر دو مدل، رمز عبور جدا برای هر نفر، قفل صفحه‌ی کامپیوتر هنگام ترک میز و ثبت کارهای مهم در گزارش فعالیت، به همان اندازه مهم است که محل سرور.
کدام برای مطب شما مناسب است؟
این چند حالت رایج می‌تواند تصمیم را ساده کند:
- مطب یک‌نفره با اینترنت پایدار: نرمافزار تحت وب کافی است؛ نصب ندارد و پشتیبانگیری با شرکت است.
- مطب یا کلینیکی که نوبت‌دهی آنلاین و پیامک یادآوری می‌خواهد: تحت وب یا ترکیبی؛ نرمافزار صرفاً نصبی این کارها را سخت میکند.
- مطبی با اینترنت ناپایدار یا شهری که قطعی زیاد دارد: مدل ترکیبی، تا روز قطعی هم بیماران پذیرش و ویزیت شوند.
- کلینیک چندپزشکه یا چندشعبه: تحت وب یا ترکیبی؛ یک پرونده‌ی مشترک بدون سرور داخلی در هر شعبه.
- مطبی که هیچ اتصال اینترنتی نمی‌خواهد: نصبی، با برنامهی جدی پشتیبانگیری بیرون از مطب.
اگر بین چند نرمافزار مانده‌اید، این معیار یکی از ۱۲ معیار راهنمای انتخاب بهترین نرمافزار مدیریت مطب است؛ بقیه‌ی معیارها را هم آن‌جا ببینید.
داشبورد سهند در کدام دسته است؟
داشبورد سهند، نرمافزار پزشکی سانیاد، ترکیبی است. اصل کار تحت وب است: نصب ندارد، روی کامپیوتر و گوشی باز میشود و داده‌ها روی سرور در ایران است (امنیت و دسترسی‌ها در صفحه‌ی پرونده الکترونیک بیمار). کنار آن، برنامه ویندوز سهند اگر اینترنت قطع شود کار مطب را ادامه می‌دهد و بعد خودش همگام میشود؛ تصویر دستگاه اکو و سونوگرافی را مستقیم روی کامپیوتر مطب دریافت میکند، از هر گزارش خودکار PDF یا Word در پوشه‌ی هر بیمه می‌سازد و خودکار به‌روز میشود. برنامه ویندوز در اشتراک‌های حرفه‌ای و کلینیک است.